Skamieniały las na Jańskim Wierchu

Górujący nad Okrzeszynem Jański Wierch (697 m n.p.m.) jest wyjątkowy z kilku względów. Po pierwsze należy do niewielkiego fragmentu Gór Jastrzębich, położonego w polskich granicach. Po drugie jego grzbiet tworzą efektowne wychodnie karbońskich piaskowców z pięknymi punktami widokowymi. Po trzecie można tam zobaczyć skamieniałe pnie drzew „uwięzione” w skale. A po czwarte niewiele osób wciąż jeszcze wie o istnieniu tego ciekawego miejsca. To ostatnie warto zmienić.

Góry Jastrzębie (Jestřebí hory) to niewielkie pasmo górskie w Sudetach Środkowych o długości ok. 20 km, zbudowane z karbońskich skał osadowych. Rozciągają się od północnych okolic Trutnova do rejonu miejscowości Hronov. Ich najwyższym szczytem jest Žaltman (739 m n.p.m.) z metalową wieżą widokową. Prawie całe Góry Jastrzębie położone są w Czechach, jednak niewielki ich fragment „załapał się” w polskie granice. Chodzi oczywiście o bohatera artykułu, czyli Jański Wierch oraz o – położony po drugiej stronie doliny Szkła – masyw Węglarza. Podobnie jak w przypadku pozostałej części tych gór, również w rejonie Okrzeszyna eksploatowano niegdyś węgiel kamienny z karbońskich skał osadowych. Pozostałością po tej działalności są sztolnie oraz hałdy położone w dolinie Szkła.

Grzbiet Jańskiego Wierchu tworzą wychodnie karbońskich piaskowców z imponującymi – jak na warunki Gór Jastrzębich – urwiskami skalnymi. Dzieje się tak dlatego, że ma on tutaj charakter kuesty. Jest to przykład rzeźby krawędziowej, charakterystycznej dla obszarów zbudowanych z wychylonych od poziomu warstw skalnych o różnej odporności. Warstwy skalne na Jańskim Wierchu zapadają na północny wschód pod kątem 25 stopni. Ponieważ piaskowce stanowiące oś grzbietu są bardziej odporne na niszczenie niż otaczające je skały, tworzą formę wypukłą o asymetrycznym kształcie. W kierunku północno-wschodnim stok naśladuje nachylenie warstw (jest to zaproże kuesty), zaś w kierunku przeciwnym mamy do czynienia z przekrojem przez warstwę piaskowca i bardzo stromym stokiem o charakterze kilkumetrowych urwisk skalnych (fachowo nazywamy to czołem kuesty). Nad urwiskami zlokalizowanych jest kilka efektownych punktów widokowych, m.in. wyposażona w barierki i wiatę Krausova vychlidka. Z samego szczytu Jańskiego Wierchu jeszcze do niedawna również rozciągał się piękny widok na Karkonosze, jednak w 2014 roku szczyt Śnieżki został przysłonięty sylwetką białego wiatraka…

Poza swoimi geograficznymi i widokowymi walorami Jański Wierch kryje jeszcze jedną ciekawostkę. W budujących ten szczyt skałach zachował się bowiem skamieniały las z okresu karbonu. Fragmenty skamieniałych pni drzew opisywanych jako rodzaj Dadoxylon można tutaj znaleźć wędrując szlakami! Materiału było niegdyś tak dużo, że budowano z niego okolicznościowe pomniki w pobliskich wsiach. Niektóre z nich, m.in. pomnik „Turnvatera” F. L. Jahna (ojca gimnastyki sportowej) w Chełmsku Śląskim, zachowały się do dziś. Na Jańskim Wierchu w jednym miejscu można również zobaczyć cały pieniek uwięziony jeszcze w skale. Zalega on wśród piaskowców i piaskowców zlepieńcowatych kilka metrów od polskiej granicy. Niestety jest częściowo zniszczony przez kolekcjonerów. Ponieważ jest to rzadkość w skali sudeckiej (drugie takie znane miejsce znajduje się w czeskiej miejscowości Odolov), apeluję o pozostawienie pieńka w spokoju. Niech skamieniały las na Jańskim Wierchu szumi również następnym pokoleniom…

Na Jański Wierch wiedzie zielony szlak graniczny. Można się na niego dostać również żółtym szlakiem z czeskiej strony. Warta polecenia jest wycieczka z centrum Okrzeszyna w formie pętli. Czerwonym szlakiem doliną Szkła należy zejść do szlaku zielonego, przejść nim grzbiet i wrócić do wsi kolorem niebieskim doliną Beczkowskiego Potoku. Po drodze można zobaczyć także pouranowe hałdy oraz ciekawostki świata przyrody ożywionej, m.in. piękne sudeckie jodły czy kwitnące wiosną łany śnieży wiosennej.

1 Komentarz
  • Miechur andrzej

    22 marca 2018 at 17:43 Odpowiedz

    Ciekawa lektura często tam bywałem ,to pasmo piaskowców nazywa się arkoza Zaltmańska

Napisz komentarz

X